ion

شورای نگهبان ابهام ها را درباره « رجل سیاسی» بر طرف نکرد

زنان محروم از حق نامزدی ریاست جمهوری

سیاسی /
شناسه خبر: 345215

تفسیر شورای نگهبان ابهام ها پیرامون « رجل سیاسی» را بر طرف نکرده است محسن غرویان مدرس حوزه و دانشگاه در گفت و گو با « ایران» معتقد است که ابهام در تفسیر قانون موضع تضییع حقوق می شود. حسین کنعانی مقدم فعال سیاسی اصول گرا هم معتقد است که علما و مراجع، شورای نگهبان را در تعیین جنسیت « رجل سیاسی» یاری کنند.

ایران آنلاینتعریف معیارهای «رجل سیاسی»، همان موضوعی بود که محافل سیاسی و رسانه‌ای مدت‌ها انتظارش را داشتند؛ اما ارائه این تعریف از سوی شورای نگهبان، در هفته منتهی به تعطیلات طولانی نوروزی، باعث شد آن گونه که باید و شاید به این قرائت جدید توجه نشود. قرائتی که در پی ابلاغ سیاست‌های کلی انتخابات در دستور کار شورای نگهبان قرار گرفت و نهاد ناظر بر انتخابات، پس از یک سال و نیم نظرخواهی، نظر خود را در 11 بند اعلام کرد. بر اساس سیاست‌های کلی انتخابات که 24 مهرماه سال 95 از سوی مقام معظم رهبری خطاب به رؤسای قوای سه‌گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شد، شورای نگهبان مأموریت یافت «معیارها و شرایط لازم برای تشخیص رجل سیاسی، مذهبی و مدیر و مدبر بودن نامزدهای ریاست جمهوری» را تعیین و اعلام کند.

ابلاغ این سیاست‌های صریح، با استقبال محافل سیاسی رو‌به‌رو شد؛ بویژه طیفی که معتقد بودند شورای نگهبان به دلیل نبودن یا نداشتن معیارهای روشن، واضح و صریح، در بررسی صلاحیت‌ها «سلیقه»‌ای عمل می‌کند. خرسندی دیگر، ایجاد روزنه امید برای ورود زنان به میدان رقابت‌های ریاست جمهوری بود؛ رؤیایی که چهار دهه به دلیل ابهام واژه «رجل»، بی تعبیر مانده بود. اگرچه شورای نگهبان با استقبال از سیاست‌های کلی انتخابات از تمام صاحبنظران و کارشناسان این حوزه خواست این نهاد را در تعیین معیارهای «رجل سیاسی» یاری دهند، اما بعد از یک سال و نیم بحث و جلسه، سخنگوی شورای نگهبان اعلام کرد نهاد متبوعش هنوز درباره اینکه زنان هم می‌توانند «رجل سیاسی» باشند، به جمع بندی نرسیده است.
به این ترتیب پرچالش ترین موضوع زیرمجموعه «رجل سیاسی» همچنان بلاتکلیف ماند؛ هر چند که برخی معتقدند نتیجه عملکرد چهل ساله شورای نگهبان به روشنی اعلام می‌کند که از دیدگاه این نهاد، تنها مردان مصداق «رجل سیاسی» هستند. عباسعلی کدخدایی، سن داوطلبان را نیز جزو موارد جزئی ارزیابی کرد و تعیین تکلیف در این باره را به مجلس شورای اسلامی محول کرد.
فارغ از معطل ماندن «جنسیت» و «سن» در تعریف «رجل سیاسی»، دیگر بندها نیز حاوی ابهاماتی بود. برای نمونه شورای نگهبان در معرفی معیارهای تشخیص «رجل مذهبی» آورده است: «رجل مذهبی، رجالی هستند که آگاهی لازم به دین اسلام و مذهب تشیع داشته و تدین و تقیدشان به انجام شعائر  و مناسک دینی در زندگی فردی و اجتماعی از برجستگی ویژه‌ای برخوردار باشد به گونه‌ای که در میان مردم به این خصوصیات شناخته و مشهور باشند.» یا در تعریف «رجل سیاسی» آورده است: «رجل سیاسی، رجالی هستند که قدرت تحلیل و درک آنها از مسائل و پدیده‌های سیاسی به جهت آگاهی عمیق‌شان از مسائل سیاسی -  اجتماعی اعم از داخلی و بین‌المللی و حضورشان در صحنه‌های سیاسی به نحوی باشد که همواره مصالح نظام اسلامی و معیارهای اصیل انقلابی در عملکرد آنها لحاظ شده باشد به گونه‌ای که در میان مردم به این خصوصیت شناخته و مشهور باشند.» مواردی که به اعتقاد ناظران و کارشناسان، جامع، مانع و کافی نیست. یکی از بندهای پربحث قرائت جدید، محروم کردن محکومانی بود که در اثنای اتفاقات سال 88 بازداشت شدند.
شورای نگهبان «فقدان سوابق سوء امنیتی از جمله در فتنه سال ۱۳۸۸» را در ردیف «محکومیت به اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران» و «نبود وابستگی به رژیم گذشته و مؤثر نبودن در تحکیم آن» دانسته است.  حسین کنعانی مقدم دبیر کل حزب سبز ایران و محسن غرویان مدرس حوزه علمیه قم دو چهره اصولگرا در گفت و گو با «ایران» به این سؤال پاسخ می‌دهند که معیارهای ارائه شده از سوی شورای نگهبان تا چه اندازه به شفافیت در تشخیص «رجل‌سیاسی» در انتخابات ریاست جمهوری کمک می‌کند.

 

محسن غرویان، مدرس حوزه و دانشگاه: ابهام در تفسیر قانون موجب تضییع حقوق می‌شود

 

سخنگوی شورای نگهبان تفسیر این نهاد را از رجل سیاسی- مذهبی ارائه کردند؛ آیا این تعریف نواقص گذشته را برطرف کرده؟

یک بحث اساسی در تعریف «رجل سیاسی» این است که آیا رجل سیاسی شامل خانم‌ها می‌شود یا نه. الان خانم‌ها در مجلس حضور دارند. من با برخی از علما و مجتهدان صحبت کردم. آنها می‌گویند به رغم اینکه قضاوت علی‌الظاهر برای زنان ممنوع است اما در عمل خانم‌ها قضاوت می‌کنند و قاضی هستند. ولی اظهار نمی شود که اینها منصب قضا دارند. شورای نگهبان تا الان این موضوع را روشن نکرده است و این مهم است که خانم‌ها می‌توانند مصداق رجل سیاسی باشند یا نه. شورای نگهبان مدام تعیین تکلیف نهایی در این باره را به تأخیر می‌اندازد و می‌گوید: «داریم بحث می‌کنیم.» فارغ از مسکوت ماندن «جنسیت» رجل سیاسی، معیارهای ارائه شده دارای ابهامات زیادی است.
علی الظاهر «جنسیت» رجل سیاسی مبهم مانده؛ اما در عمل مردها مصداق رجل سیاسی تشخیص داده شده‌اند...
بله؛ اما نباید این گونه باشد. قوانین و مقررات باید از نظر فقهی و قانونی روشن باشد؛ نباید ابهام داشته باشد چون ابهام باعث تضییع حقوق می‌شود. شورای نگهبان بر اساس دیدگاه امام خمینی(ره)، رهبر معظم انقلاب، مراجع عظام تقلید و فقهای شورای نگهبان و خارج آن نهاد، باید دقیقاً مشخص کند زنان هم مصداق رجل سیاسی هستند یا نه. شاید اگر ما رجال سیاسی را منحصر به مردان بدانیم، آن موقع حقوق زنان را ضایع کردیم، تضییع حقوق نیز گناه و معصیت است.
در تعریف رجل مذهبی به یکسری ظواهر دینی کفایت شده و برخی معتقدند تقید به مناسک دینی باعث می‌شود کسی که ظاهر متشرع داشته باشد با ریاکاری بتواند از این فیلتر بگذرد...
مذهب و رفتار مذهبی در نظر آقایان مختلف است. به عنوان مثال آیا صرف حضور در نماز جماعت مسجد، ملاک مذهبی بودن است؟ خب ممکن است کار و برنامه کسی به گونه‌ای باشد که به نماز جماعت مسجد نمی‌رسد؛ مثلاً در مطب یا بیمارستان است و باید به وظیفه‌اش عمل کند. ما می‌توانیم بگوییم چون به مسجد نمی‌رود، رجل مذهبی نیست؟ اینها معیارهای روشنی نیست. از طرفی خیلی از مسائل مربوط به مذهبی بودن افراد ، در حیطه مسائل شخصی و خصوصی است و نمی‌توان تنها آنها را ملاک قرار داد.
تنها چیزی که می‌شود به طور روشن گفت این است که از او خلاف اعتقادات مذهبی و باورهای دینی و مسائل اخلاقی دیده نشده است. اگر در عرف مردم، آدم خوبی باشد می‌توانیم او را رجل مذهبی بدانیم. چون تجسس در مسائل شخصی و خصوصی افراد حرام است، ما نباید ملاک‌های رجل مذهبی بودن را چیزی قرار دهیم که بر تجسس در زندگی شخصی افراد مقید باشد. بنابراین اگر وجهه خوبی در بین مردم دارد و مردم او را به اخلاق، ادب، نزاکت و کار شایسته می‌شناسند، همین کافی است.
براساس تعریف شورای نگهبان، «رجل سیاسی، رجالی هستند که قدرت تحلیل و درک آنها از مسائل و پدیده‌های سیاسی به جهت آگاهی عمیق‌شان از مسائل سیاسی - اجتماعی اعم از داخلی و بین‌المللی و حضورشان در صحنه‌های سیاسی به نحوی باشد که همواره مصالح نظام اسلامی و معیارهای اصیل انقلابی در عملکرد آنها لحاظ شده باشد به گونه‌ای که در میان مردم به این خصوصیت شناخته و مشهور باشند.» این تعریف را تا چد جامع و مانع می‌دانید؟
رجل سیاسی کسی است که دغدغه‌های مسائل سیاسی- اجتماعی را دارد؛ سخنرانی سیاسی می‌کند؛ تحلیل سیاسی دارد؛ مصاحبه می‌کند؛ روزنامه می‌خواند و سایت‌ها  را رصد می‌کند. ملاک تشخیص رجل سیاسی باید شناخته شدن بین اهالی سیاست باشد.الان علمایی در حوزه و دانشگاه داریم که به مسائل سیاسی ورود پیدا نمی کنند؛ بنابراین  آنها را نمی توان رجل سیاسی دانست. ملاک  قضاوت رجل سیاسی، اهل سیاست است.
با این اوصاف  تفسیر ارائه شده از سوی شورای نگهبان را چقدر رو به جلو ارزیابی می‌کنید؟
قدم بلندی نیست؛ شورای نگهبان حرکتی کرده که خیلی کوتاه است و هنوز باید قدم‌های بلندتر و بیشتری بردارد. اتفاقاتی که در انتخابات خبرگان، ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی افتاد، در حافظه ملت است و سؤالات زیادی ایجاد کرده و بسیاری قضاوت‌های شورای نگهبان را درباره رجال سیاسی عادلانه نمی‌دانند؛ به همین خاطر تعریف روشن و واضح  ملاک احراز صلاحیت، تکلیف اساسی این نهاد است تا حقوق ملت و داوطلبان ضایع نشود.

---

کنعانی مقدم، فعال سیاسی اصولگرا: فقها و مراجع، شورای نگهبان را در تعیین جنسیت «رجل‌سیاسی» یاری دهند

تعریف، معیارها و شرایط لازم برای تشخیص رجل سیاسی، مذهبی و مدیر و مدبر بودن نامزدهای ریاست جمهوری در روزهای پایانی سال گذشته در جلسه شورای نگهبان به تصویب رسید و از سوی سخنگوی شورای نگهبان مطرح شد. آیا معیارهای ارائه شده توانسته ابهامات و نواقص موجود در تعریف «رجل سیاسی» را بر طرف کند؟

یکی از وظایف شورای نگهبان، تفسیر قانون اساسی است و این نهاد در همین راستا، به تفسیر اصل 115 قانون پرداخته است. بخشی از توضیحاتی که سخنگوی شورای نگهبان در ارائه معیارهای «رجل سیاسی» مطرح کرد، در واقع توضیح درباره عملکرد شورای نگهبان در این حوزه بود. در این توضیحات، جنسیت «رجل سیاسی» که در سال‌های گذشته محل مناقشه بود، همچنان مسکوت ماند. این در حالی است که شورای نگهبان تاکنون با تفسیری که داشته، عملاً فقط مردها را در زمره «رجل سیاسی» گنجانده است. مطالبه‌ای که محافل سیاسی در سال‌های گذشته داشته‌اند، این است که قانون اساسی به گونه‌ای تفسیر شود که مانع از هرگونه ابهام در بحث انتخابات باشد. به نظر می‌رسد به رغم ارائه برخی معیارها، همچنان این ابهام وجود دارد. انتظار این است شورای نگهبان قاطع‌تر و شفاف‌تر درباره «رجل سیاسی» اعلام نظر کند تا جای هیچ ابهامی وجود نداشته باشد.
برخی ناظران سیاسی معتقد هستند تعریفی که شورای نگهبان از «رجل مذهبی» ارائه کرده، باعث می‌شود افراد صرف حفظ ظاهر متشرع، از فیلتر شورای نگهبان بگذرند.این انتقاد را وارد می‌دانید؟
تعیین ملاک‌ها و تشخیص مواردی که به ذات رفتارهای انسانی بازمی‌گردد، مشکل است. مشکل است بفهمیم درجه ایمان یک فرد چقدر است؟ اینها که قابل تشخیص و محاسبه نیست. مگر این که از روی عملکرد افراد تشخیص دهیم که فرد چقدر به اجرای احکام اسلامی مقید است. تشخیص این موضوع در اختیار شورای نگهبان بوده و آنها با استعلاماتی که انجام می‌دادند به این علم و یقین می‌رسیدند که فرد رجل مذهبی است یا نه؟ آیا مقید به اجرای احکام است؟ میزان تقیدش چقدر است؟ اما این که «رجل مذهبی» را به کسانی مقید و منحصر کنیم که در حوزه‌های علمیه درس خواندند غیر از روحانیون کسی نمی‌تواند داوطلب شود. به نظر می‌رسد ما باید مطالبی را مطرح کنیم که دایره انتخاب مردم تنگ نشود. ما نباید حق انتخاب شدن و انتخاب کردن را از مردم سلب کنیم. به نظر می‌رسد هر شرطی که برای انتخاب رئیس جمهور قرار می‌دهیم، باید قابل محاسبه و قابل تشخیص باشد. مبهم صحبت کردن کار را مشکل‌تر کرده و چه بسا ما را از رسیدن به آن اهداف دور کند. معیارهای ارائه شده برای «رجل سیاسی»  هنوز حاوی ابهاماتی است که باید حل شود.
بر اساس تعریف شورای نگهبان، «رجل سیاسی، رجالی هستند که قدرت تحلیل و درک آنها از مسائل و پدیده‌های سیاسی به جهت آگاهی عمیق‌شان از مسائل سیاسی - اجتماعی اعم از داخلی و بین‌المللی و حضورشان در صحنه‌های سیاسی به نحوی باشد که همواره مصالح نظام اسلامی و معیارهای اصیل انقلابی در عملکرد آنها لحاظ شده باشد به گونه‌ای که در میان مردم به این خصوصیت شناخته و مشهور باشند.» این تعریف را تا چد جامع و مانع می‌دانید؟
رجل سیاسی دو تعریف دارد؛ اول کسانی که دارای جایگاه، مقام و منصب سیاسی در کشور هستند؛ مانند دبیرکل یک حزب یا کسی که مقام وزارت در پست‌های سیاسی داشته باشد؛ بر این اساس وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نمی‌تواند رجل سیاسی باشد اما وزیر کشور می‌تواند. نکته مهم‌تر این است که آیا منظور ما از «رجل سیاسی» کسانی هستند که عملکرد و تصمیمات‌شان بر مبنای خواسته حاکمیت باشد یا فردی است که لزوماً دیدگاه‌هایش با خواسته حاکمیت تطبیق نمی‌کند اما قدرت تحلیل و درک مسائل سیاسی را دارد. به نظر می‌رسد باید با فاکتورهای مشخصی این موضوع بهتر تعریف شود.
شورای نگهبان همچنان جنسیت «رجل سیاسی» را مسکوت گذاشت. به عنوان یک چهره اصولگرا چه دیدگاهی درباره حضور زنان در رقابت‌های ریاست جمهوری دارید؟
تا به حال تفسیر شورای نگهبان این بوده که صلاحیت زنان برای انتخابات ریاست جمهوری تأیید نمی‌شود. برای تفسیر این که آیا زنان می‌توانند رئیس‌جمهور شوند، فقها و مراجع می‌توانند به شورای نگهبان کمک کنند. زنان ما از مجلس اول، در پارلمان حضور داشتند. در همین بازه زمانی زنان از حضور در منصب قضاوت منع شده‌اند؛ حال مراجع و فقها می‌توانند به کمک شورای نگهبان آمده و به این سؤال پاسخ دهند آیا ممنوعیت زنان برای قضاوت را می‌توان به رئیس جمهور شدن زنان تعمیم داد یا نه؟ به‌نظر بنده اگر زنان هم برای انتخابات ریاست جمهوری تأیید صلاحیت شوند، قطعاً فضای بازتری برای انتخابات ریاست جمهوری خواهیم داشت./ روزنامه ایران 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.