ion

هشتمین نشست از سلسله جلسات تخصصی «صد سال ادبیات ایران» که هر ماه به همت گروه هنر این انجمن برگزار می‌شود، با هدف بررسی جایگاه و آثار فروغ فرخزاد با حضور دکتر پروین سلاجقه و ناصر صفاریان برگزار شد.

ایران آنلاین /در این نشست که روز دوشنبه ۲۱ اسفند در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، مروری علمی و مستند به آثار و زندگی فروغ و تأثیر اجتماعی این شاعر صورت گرفت.

در ابتدای نشست، دکتر پروین سلاجقه درباره ساختار شعر فروغ صحبت کرد. او سه دفتر نخست شعر فروغ، دیوار، اسیر و عصیان را با نگاهی ادبی بررسی کرد و درباره دفتر نخست گفت: دفتر اول فروغ که آیینه عشق شکست‌خورده اوست، ندای درد، تأسف و حسرت است و عمدتا حدیث نفس و گزارش حالات شخصی اوست اما حکایت تولد زن شاعری متفاوت و بی‌نظیر. دفتر دوم کمتر شخصی و تکامل‌یافته‌تر است.

او درباره آثار فروغ اظهار کرد: در مجموعه دیوار کلام راوی قاطع‌تر  و شکل‌یافته‌تر است و درد را در لایه‌های عمیق‌تری می‌بیند و از ذهن یک راوی جوان فاصله می‌گیرد، در عین اینکه جرقه‌هایی از شادی را نیز در این مجموعه می‌بینیم و افق‌های روشن‌تری در شعر مشاهده می‌شود. همچنین پرسش‌هایی که مطرح می‌کند شعر را به سمت یک زندگی تازه می‌برد.

سلاجقه در پایان بخش اول صحبت‌های خودش بیان کرد: ما حتی اگر دو مجموعه آخر فروغ یعنی ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد و تولدی دیگر را هم نداشتیم همین سه مجموعه یعنی دیوار و عصیان و اسیر آن‌قدر بن‌مایه خوبی دارند که در ادبیات معاصر ایران تأثیرگذار بودند.

 

در ادامه پروین سلاجقه در پاسخ به سؤال مجری برنامه مبنی بر نگاه مردم و دولت‌ها به فروغ ابتدا به مسأله نامه‌های منتشرشده فروغ اشاره کرد و با انتقاد نسبت به این موضوع گفت: جریان انتشار نامه‌های فروغ کار روزنامه‌های تجاری بود و متأسفانه جامعه روشنفکری هم درگیر مسائل پیش پا افتاده در این نامه‌ها شد.

او همچنین گفت: فروغ از بخشی از مردم ضربه خورد که به من‌های او نگاهی نازل داشتند.

وی  در تکمیل این صحبت اشاره کرد: برخی از مردم هم حامی او بودند. در دوره پهلوی اول و دوم برخورد سیاسی با شعر فروغ شده و چون به مشکلات اجتماعی اشاره می‌کند مورد غضب بوده است. هنوز با فروغ برخوردهای ممیزی ادامه دارد و درباره شعرها و آثار وی برخوردهای درستی انجام نمی‌شود.

ناصر صفاریان نیز درباره نامه‌های فروغ فرخزاد گفت: نامه‌های هرکسی بخشی از شخصیت او را مشخص می‌کند. این نامه‌ها از نظر فاخر بودن متن ارزش خاصی ندارد و محتوایش مهم است.

او همچنین در ادامه با گذاری بر موضوعات مطرح در نقد معاصر و ازدحام علاقه‌مندان به نظریه مرگ مؤلف اظهار کرد: در ازدحام علاقه‌مندان نظریه مرگ مؤلف، باید بدانیم نقد زندگینامه‌ای هم یک روش مرسوم است.

وی در ادامه درباره نگاه‌های رایج به شعر فروغ بیان کرد: مشکل برخی طرفداران فروغ نگاه اسطوره‌ای و بت کردن اوست که نمی‌توانند نامه او را هضم کنند و صورت مسأله را پاک می‌کنند.

او افزود: برخی با تفکیک زندگی خصوصی و هنر، خودشان را جای دیگری می‌گذارند.

صفاریان همچنین از اینکه فقط نامه‌های یک طرف ماجرا پخش می‌شود انتقاد و بیان کرد: هر نامه‌ای که منتشر می‌شود مالکیت مادی و معنوی‌اش متعلق به هر دو سوست. هر نامه‌ای هم به گیرنده و هم به فرستنده، هم به نویسنده و هم به خواننده متعلق است. این در زمان زنده بودن هر دو نفر صادق است وگرنه در نبود یکی می‌توان حقوق را به طرف ماجرا سپرد البته با این شرط مهم که پای کس دیگری به میان نیامده باشد و حقی از کسی گرفته نشده باشد.

این حق گلستان است که نامه‌ها را منتشر کند و تا جایی که نامه‌ها بحث خودش و فروغ است و اشکالی متوجه قضیه نیست. اشکال آنجاست که این نامه‌های منتشرشده در کتاب خانم میلانی، انتخاب ابراهیم گلستان است و ما با چند نامه سر و کار داریم و شکی نیست که قبل و بعد اینها می‌تواند تصویر کامل‌تری بسازد و شناخت بیشتری ایجاد کند. حالا خود گلستان نیمی از ماجرا را حذف کرده و ما شاهد قربان صدقه رفتن‌هایی هستیم یک‌طرفه. و احتمالا اگر روزی آن طرف نامه‌ها هم منتشر شود، چیزی باشد که از خلقیات ابراهیم گلستان می‌دانیم.

دکتر پروین سلاجقه نیز در جمع‌بندی صحبت‌های خود درباره کتاب منتشرشده از نامه‌های فروغ گفت: این کتابی که منتشر شده است به عقیده من برای شناخت یک نویسنده و شاعر هرگز من را کمک نخواهد کرد چراکه مسائل قوی‌تری در خود متن‌ها وجود دارد که این نامه‌ها هیچ کدام از آن را ندارند. اینها فاقد ارزش است و ما باید بدانیم چه چیزی را قرار است ثابت کنیم؟ من این کار ابراهیم گلستان را غیراخلاقی می‌دانم مگر اینکه نامه‌های خودش را هم منتشر کند. نه اینکه نگاه سنتی به زن داشته باشد و وابستگی یک آدم به خودش را. اینها ارزش خاص ادبی ندارند و برای افرادی که دنبال جنجال هستند خوب هستند و نمی‌توان از آنها اسناد تاریخی خاصی به دست آورد.

صفاریان نیز در پایان صحبت‌های خود بیان کرد: چند وقتی است به مناسبت روز زن تصویر چهره‌های ماندگار از زنها را می‌بینید که نشانه خوبی است و بزرگانی چون پروین اعتصامی و دیگران به چشم می‌آمدند، اما تصویری از فروغ فرخزاد ندیدم. حتی در دانشکده ادبیات اصفهان در پوستر برنامه، نام فروغ فرخزاد و عکسش نبود. در زمانی که دیگر در زمان احمدی‌نژاد نیستیم و فضا بازتر شده است. این در صورتی است که رهبر انقلاب نیز دو بار از فروغ تعریف کرده‌اند./ایسنا

 

کلمات کلیدی

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.