ion

افشین علا، شاعر و نویسنده در گفت‌و‌گو با «ایران»:

انتظاراتی که برآورده نمی شود

پایداری /
شناسه خبر: 332434

افشین علا، شاعر و نویسنده نام آشنای اهل شهرستان نور در همان سالی که وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد، همزمان با مجلات کیهان بچه‌ها و سروش نوجوان هم همکاری می‌کرد. بعد از تحصیل، ادبیات کودک و کار در مطبوعات را انتخاب کرد. اکثر تألیفات او در زمینه شعر خردسال، کودک و نوجوان است. اما در قالب‌های نیمایی و بویژه غزل نیز تجربه‌های فراوانی دارد.

ایران آنلاین /افشین علا، شاعر و نویسنده نام آشنای اهل شهرستان نور در همان سالی که وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد، همزمان با مجلات کیهان بچه‌ها و سروش نوجوان هم همکاری می‌کرد. بعد از تحصیل، ادبیات کودک و کار در مطبوعات را انتخاب کرد. اکثر تألیفات او در زمینه شعر خردسال، کودک و نوجوان است. اما در قالب‌های نیمایی و بویژه غزل نیز تجربه‌های فراوانی دارد. «یک عالم پروانه»، «بلدم شعر بگویم»، «نسیم»، «دختر باد»، «یک سبد بوی بهار»، «خاطرات مه گرفته»، «دو منظومه بلند عاشورایی»، «گل صد برگ و تانک» و «بازنویسی تذکرة الاولیای عطار» از جمله آثار این شاعر کودک و نوجوان است. بیشتر مجموعه شعرهای کودک و نوجوان او در جشنواره‌های کتاب کانون پرورش فکری، جایزه کتاب سال سروش نوجوان، جایزه اشعار عاشورایی و... صاحب رتبه شده‌اند. با اینکه او تا چندی پیش در زمینه ادبیات بخصوص شعر حضور پررنگ و افتخارات بسیاری داشت اما یکباره حضورش در مراسم و محافل ادبی را کمتر احساس کردیم. از این‌رو با او گفت و گوی ساده و خودمانی انجام دادیم تا از اوضاع و احوالش باخبر شویم.
از فعالیت هایتان در سال96 بگویید؛ چرا در سال‌های اخیر حضورتان در عرصه شعر و ادبیات کمرنگ‌تر شده است؟
من هیچ موقع شعر را کنار نگذاشتم تنها بنا به دلایلی در سال‌های اخیر فقط کارهایم را در فضای مجازی و در کانال شخصی‌ام می‌گذارم. خیلی تمایلی برای حضور در مراسم‌ و چاپ کتاب هم ندارم. به جهت اینکه فضا را مناسب نمی‌بینم البته همان‌طور که گفتم با اینکه خانه نشین شده‌ام اما همچنان به طور مداوم و با وسواس و سختگیری در این عرصه فعال هستم و در کانال شخصی‌ام آنها را منتشر می‌کنم. غزل گفتن کار اصلی من است اما همچنان در سایر زمینه‌ها هم شعرهایی که احساس می‌کنم ارزش ماندگاری دارد ثبت می‌کنم.
شما سال‌ها در حوزه کودک و نوجوان شعر سرودید اما خیلی وقت است اثری از شما چاپ نشده، هنوز هم در این حوزه فعال هستید و آثار جدید  دیگر شاعران و نویسنده ها را چطور ارزیابی می‌کنید؟
شعر کودک و نوجوان جزو اختصاصات من است و هیچ وقت فراموش‌اش نمی‌کنم. اما هیچ تمایلی برای انتشار کتاب ندارم. دلیل‌اش هم شرایط اسفناک کنونی آثار ادبیات کودک و نوجوان است. در حال حاضر در عرصه ادبیات کودک بویژه شعر با وضعیت اسفناکی روبه‌رو هستیم و من به‌عنوان کسی که 30 سال با وسواس در این حوزه کار کرده‌ام این را می‌گویم. من برعکس خیلی‌ها معتقدم حوزه کودک حوزه فانتزی نیست چون قرار است نکاتی به کودکان و نوجوانان انتقال داده شود که ارزشمند و ماندگار باشند. به همین دلیل هم هست که نقش شاعر کودک بسیار خطیر است. اما در این سال‌ها این جایگاه به جایگاهی فانتزی تبدیل شده است. ما شاهد کتاب‌هایی هستیم که گویی سری دوزی‌اند و بازاری و کلیشه ای. توجه شاعران برای یافتن برنامه جدید با مضامین ماندگار ازبین رفته و این موضوع در اشعار بیداد می‌کند. من معتقدم روی این آثار هیچ گونه نظارتی نیست و کارشناسان هیچ شناختی از کارهای خوب و بد ندارند. نهادها و کانون‌های فرهنگی و همچنین ناشران سرشناس همه و همه درمسیری که ادبیات کودک و نوجوان قدم می‌گذارد مقصر هستند و متأسفانه باید بگویم حوزه‌ای که بعد از انقلاب اوج پیدا کرد دوران خوبی را نمی‌گذراند و رو به افول است.
شعر خوب کودک و نوجوان چه ویژگی‌هایی دارد؟
شعر کودک در وهله اول باید شعر باشد؛ پیام دار و قابل فهم برای مخاطب. شعر کودک در ذات خودش شعر است اما در آثار جدید تصنع و ساختگی بودن بیداد می‌کند. کمتر به بعد سلامت و روان شعر کودک توجه می‌شود. درست است که دایره واژگان برای سرودن شعر کودک برای شاعران محدود است اما نه آنقدر که بخواهیم ارکان جمله را بهم بریزیم. این کارها برای زبان کودک بدآموزی دارد. ما باید همان‌طور که کودک روان و صمیمی صحبت می‌کند برایش شعر بگوییم و داستان بنویسیم طوری که اثرمان شاخص‌های ماندگاری را داشته باشد و یک بار مصرف نباشد. من نمی‌گویم موضوعات اصلاً فانتزی نباشد نه! من هم می‌گویم نیاز هست اما نگاه نباید نگاه فانتزی باشد. نگاه باید آینده نگر باشد چون قرار است مخاطب چیزی به اسم شعر در ذهن‌اش مکتوب شود.
در بین شاعران کار کدامشان را بیشتر می‌خوانید؟
در سال‌های گذشته آثار تعدادی از شاعران را پیگیر بودم و یکی دو تجربه داوری و حضور در نشست‌های فرهنگی را داشتم اما واقعیت این است که وقتی آثار را دیدم ناامید شدم. همه کارها شبیه بهم بودند. تقلید ناشیانه از شاعرانی که شعر رمانتیک می‌گویند در شعر کودک و نوجوان بسیار دیده می‌شد و همین موضوع من را خیلی دلزده کرد. یکبار هم کانون نشستی گذاشت و اعلام کرد که می‌خواهد کتاب سال شعر کودک منتشر کند. همه از این خبر ابراز خوشحالی کردند اما من جلسه را ترک کردم چون معتقد بودم مشکل ما مشکل کمیت نیست بلکه ما مشکل کیفیت در آثار چه کودک چه دفاع مقدس و چه در سایر حوزه‌ها داریم. به همین خاطر هم چند سالی است به طور غیر رسمی و شخصی در فضای مجازی آثارم را برای علاقه‌مندان ارائه می‌کنم چون می‌گویم آثار من آثار بازاری نیست.
امروزه با موقعیتی به نام فضای مجازی روبه‌رو هستیم که بیشتر اطلاعات و دغدغه‌هایمان از طریق این فضا کسب می‌شود. درباره وجه مثبت و منفی این فضا بگویید.
وجه منفی این است که برای مخاطبان عام سوءتفاهم ایجاد می‌شود که کارهایی که لایک بیشتر می‌خورند یا بازدیدکننده بیشتری دارند حتماً آثار برجسته‌ای هستند. حتی این اتفاق برای خود شاعر هم توهم ایجاد می‌کند و به مدد اینکه شاعری تعداد فالوورهایش بالا می‌رود پیش خودش فکر می‌کند که سری بین سرها درآورده است. در حالی که باید بدانند این موارد تعیین‌کننده کیفیت شعرهای شاعر نیست. وجه مثبتش را هم اگر بخواهیم ببینیم باید بگویم که در نبود بازار مناسب برای نشر کتاب بخصوص کتاب دفاع مقدس حداقل این است که هر هنرمندی می‌تواند آثارش را به مخاطبان ارائه کند. من با اینکه مخاطبان محدودی در کانال تلگرام دارم اما مطمئن هستم آنها جزو علاقه مندان آثار من هستند. در این مدت بازخوردهای بسیار خوبی هم داشتم. بالاخره درهر فضایی هم تفاهم وجود دارد و هم سوءتفاهم. در کانال تلگرام من همه مطالبم را آرشیو کردم و هر موقع خواستم می‌توانم آنها را به صورت کتاب منتشر کنم. جنبه دیگر مثبت فضای مجازی این است که وقتی ما کتابی را به چاپ می‌رسانیم دغدغه‌های بعدی‌اش را هم باید به جان بخریم مثلاً اینکه نمی‌دانیم در فضای رقابتی ناشران توزیع خوب انجام می‌شود یا نه و... اما در این فضا مطمئن هستم اثر من به دست آنهایی که باید می‌رسید رسیده است.
از صحبت هایتان می‌شود فهمید که چقدر از شرایط دلگیرید، درست است؟
من و تعدادی دیگر از دوستانم بشدت زخم خورده‌ایم. اما با وجود همه مشکلات و با توجه به علاقه‌ای که به حرفه و هنرمان داریم در هیچ شرایطی دست از قلم نمی‌کشیم. اما جا دارد اینجا این نکته را بگویم که در چند سال اخیر انتظاری که ما از نهادهای فرهنگی داشتیم هرگز برآورده نشد و این موضوع خیلی تلخی است. این شرایط در دولت قبل هم وجود داشت اما نه به این اندازه. ما انتظار داریم مسئولان فرهنگی و هنری و ادبی از تجربیات افرادی که سال هاست در این عرصه‌ها تلاش کردند کمک بگیرند.

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.