ion

روزی جهانی به نام بزرگترین دریاچه جهان

اجتماعی /
شناسه خبر: 247395

٢١ مرداد مقارن با ١٢ آگوست هر سال روز جهانی دریای خزر نامیده شده است. هندسه زمین‌ریخت‌شناختی دریای خزر نسبت به سایر دریاها و دریاچه‌های کره زمین متمایز است و بزرگ‌ترین دریاچه کره زمین قلمداد می‌شود.

ایران آنلاین / در‌ هزاره سوم میلادی نگرانی‌های عمده‌ای اعم از کاهش سریع سطح تراز آب دریا، بیابان‌زایی در سواحل، خشک‌شدن تالاب‌ها و خلیج‌های کناره‌ای، آلودگی وسیع منابع آب و رسوبات بستر، از‌بین‌رفتن تنوعات زیستی و آشفتگی و تخریب زیستگاه‌های ساحلی و دریایی در منطقه دریای خزر وجود دارد که تأثیر گرمایش زمین و دخالت‌های انسانی در بروز مخاطرات فوق، مهم‌ترین عوامل محسوب می‌شوند. با وجود تصویب پروتکل‌های همکاری زیست‌محیطی مختلف و کنوانسیون تهران، هنوز حجم نگرانی‌ها در توسعه چالش‌های محیطی دریای خزر کاهش نیافته است. امروز مهم‌ترین نمایه‌های زیستی دریای خزر مانند فک‌های خزری و ماهی‌های خاویاری که واجد ارزش اقتصادی بسیاری هستند، در حال انقراض‌اند و متأسفانه نجات آنها کار بسیار دشواری است. از زمان شکل‌گیری دریای خزر در ابتدای دوره پلیوسن در حدود پنج میلیون سال قبل تاکنون اتفاقات طبیعی مهمی مانند ناآرامی‌های تکتونیکی و عوامل اقلیمی بر این گستره آبی وسیع تأثیر داشته است؛ ولی هرگز قلمرو زیست‌محیطی آن را تهدید نکرده و متأسفانه در دو قرن حاضر زیاده‌طلبی جوامع انسانی سبب بروز مشکلات جدی در آن شده است.

امروزه بخش وسیعی از حد بستر و حریم طبیعی دریای خزر مورد تجاوز قرار گرفته و بیلان آبی و رسوبی دریای خزر به ‌علت ساخت‌وسازهای زیربنایی دچار تغییر شده است. تأثیر گرمایش زمین بر نوسانات سریع و محیط زیست مناطق ساحلی از دیگر نگرانی‌های مهم در این حوزه آبی محسوب می‌شود. متأسفانه در کشور ما ساختار مدیریت پژوهش و تحقیقات کاربردی روی دریای خزر بسیار ضعیف و ناکارآمد است و تأمین‌نشدن بودجه لازم برای تقویت فعالیت‌های علمی و استفاده‌نکردن از نخبگان دریایی موجب کاهش سطح ادراک و آگاهی درباره وضعیت طبیعی دریای خزر شده است و در نهایت مشکلات پیش‌بینی‌ناپذیری در زمان‌های نامعلوم سبب بروز بحران‌های جدی می‌شوند. این در حالی است که کشور روسیه از قرن هفدهم تاکنون تحقیقات و مطالعات گسترده‌ای درباره دریای خزر انجام داده است. به‌ نظر می‌رسد مهم‌ترین کارهایی که برای حفاظت و مدیریت جامع مناطق ساحلی و منابع آبی دریای خزر می‌توان انجام داد، اقداماتی به شرح زیر است:

- تقویت ساختار پژوهش دانش‌بنیاد دریایی در موضوعات علمی مرتبط با دریای خزر

- تقویت و حمایت مالی مراکز تحقیقاتی وابسته به دریای خزر و اصلاح ساختار اداری آنها
- به‌کارگیری نیروهای متخصص نخبه و استفاده از مدیران کارآمد با رشته‌های تحصیلی مرتبط با شرح وظایف کاری در مراکز تحقیقاتی
- اصلاح قوانین و مصوبات مربوط به تعیین حد بستر و حریم دریای خزر مطابق واقعیت‌های طبیعی موجود و اعمال موازین قانونی با نظارت عالی
- همکاری و مشارکت با کشورهای حاشیه دریای خزر در راستای توسعه پایدار
- نجات ذخایر آبی وابسته به دریای خزر از خشک‌زایی از طریق راهکارهای مهندسی
- تقویت سازمان‌های مردم‌نهاد برای پایش مستمر اوضاع زیست‌محیطی دریای خزر و حفاظت از منابع طبیعی آن
در نهایت مهم‌ترین برنامه راهبردی برای گرامیداشت روز دریای خزر، یکپارچه‌شدن سامانه پایش و کنترل پارامترهای هیدرولوژی دریایی، محیط زیست و هواشناسی دریایی در سطح حوزه آبریز دریای خزر است. امید است در دولت جدید تدبیر و امید، نگاه ویژه‌ای روی دریای خزر و توانمندی‌های آن متمرکز شود و کمبودهای پژوهشی گذشته برطرف شود. در پایان این روز مهم را خدمت همه متخصصان، دانشمندان، کارشناسان، برنامه‌ریزان، قانون‌گذاران و مردم عزیز ایران تبریک و تهنیت عرض می‌کنم و از نور حکیم سلامتی روزافزون را برای همه عزیزان مسئلت دارم.
* عضو هیئت‌مدیره انجمن مهندسی سواحل و سازه‌های دریایی/  شرق 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.