ion

جامعه ایرانی بیش از یک قرن است که دموکراتیزاسیون و تلاش برای کسب حقوق سیاسی و آزادی‌های مدنی را تجربه می‌کند.

ایران آنلاین / علی ساعی عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس 

تلاش ایرانیان برای دستیابی به نظام سیاسی مبتنی بر ساختارهای دموکراتیک هنوز تحقق نیافته است. این کشور همچنان در فرایند دموکراتیزاسیون قرار دارد، بااین‌حال ایران بعد از واقعه دموکراتیک دوم خرداد ١٣٧٦، مسیر متفاوتی را تجربه می‌کند. در دهه ٧٠، دموکراتیزاسیون در ایران وارد منطقه گذار (Transition Zone) شد و تا امروز در همان نقطه قرار دارد.


کشور ما هنوز برخی الزامات ساختاری برای حرکت از منطقه گذار به مرحله تثبیت دموکراتیک را ندارد. دموکراتیزاسیون در ایران وضعیت شکننده (Fragile) دارد و در اینجا می‌توان گفت سرنوشت دموکراتیزاسیون تابع قدرت نسبی میان اصلاح‌طلبان و اصولگرایان است.
میزان قدرت این دو نیروهای سیاسی نیز بر قدرت اجتماعی آنان؛ یعنی پشتیبانی از سوی نیروهای اجتماعی، نهادهای مدنی و شهروندان عادی استوار است.  کنشگران سیاسی موجود در ایران عبارت‌اند از: اصلاح‌طلبان، میانه‌روها، رادیکال‌ها و محافظه‌کاران که همه این کنشگران سیاسی درون حاکمیت حضور دارند. نوع رابطه و استراتژی این کنشگران سیاسی سرنوشت دموکراتیزاسیون را در ایران تعیین خواهد کرد. مصالحه دموکراتیک و برگزاری انتخابات دوره‌ای در قلب فرایند دموکراتیزاسیون قرار دارد.


شواهد نشان می‌دهد کشورهایی که در موج سوم دموکراتیزاسیون به نظام سیاسی دموکراتیک گذار کرده‌اند، مهم‌ترین مکانیسم‌های عمل‌کننده آنها، انتخابات، مذاکره و سازش و استراتژی پیمان‌ دموکراتیک میان گروه‌های مختلف اجتماعی - سیاسی بوده است. در ایران نیز هرگاه ائتلاف و مصالحه دموکراتیک میان هادیان نیروهای سیاسی اصلاح‌طلب و میانه‌روها علیه محافظه‌کاران و تندروها رخ داده است، فرایند دموکراتیزاسیون در نقطه گذار تقویت شده است. شکل‌گیری دولت یازدهم ریاست‌جمهوری مصداقی از این نوع عقلانیت سیاسی است. انتخابات یک فرصت ساختاری مناسب برای جلوگیری از چرخه بازگشت به اقتدارگرایی است. در شرایط موجود راهی بهتر از حرکت در مدارهای سیاسی دموکراتیک (Political Trajectories) وجود ندارد.  مهم‌ترین مدار سیاسی، نهاد صندوق رأی در روز انتخابات است؛ انتخابات حتی با حداقل الزامات آن، چارچوب نهادی مناسبی برای انجام اصلاحات بدون خشونت است و امکان استفاده از خرد جمعی را در امور سیاسی فراهم می‌کند.  شرکت در انتخابات فرصت دستیابی به تغییرات خردمندانه را فراهم می‌کند. نمونه آن انتخابات سال ١٣٧٦و  ١٣٩٢ است. در انتخابات یازدهمین دوره ریاست‌جمهوری، شهروندان میان دو استراتژی تحریم انتخابات یا حضور در پای صندوق‌های رأی، استراتژی دوم را انتخاب کردند.  یکی از نتایج آن انتخابات، دستیابی به توافق هسته‌ای است که با مدیریت وزیر خارجه دولت یازدهم، دکتر ظریف، انجام شد. این دستاورد مثبت ناظر بر تصمیم استراتژیک اکثریت شهروندان در روز انتخابات سال ١٣٩٢ است. همین دستاورد می‌تواند اهمیت شرکت در انتخابات را برجسته کند.

انتخابات ٢٩ اردیبهشت ١٣٩٦ ناظر بر انتخات یک استراتژی از میان دو راهبرد است: ١. تغییرات تدریجی دموکراتیک بر مبنای سیاست اصلاح‌طلبی؛ ٢. پوپولیسم سیاسی. / شرق

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.