روز سینما در کاخ جشنواره

فرهنگی /
شناسه خبر: 176588

رگ خواب عاشقانه تلخ حمید نعمت‌الله تصویری نسبتاً کامل از زنی در آستانه ویرانی است که قربانی نگاه‌های سودجویانه عاطفی دیگران می‌شود. مختصات این عشق و سرنوشت تلخ آن با همه مختصاتش، پایان‌بندی بی‌نظیر فیلم با بازی فوق‌العاده لیلا حاتمی، به علاوه نگاه تیزبین و جزئی‌نگر فیلمساز و همچنین با همراهی نگاهی جامعه‌شناختی به مناسبات امروز جامعه، چنان به تصویر در‌آمده و موقعیت کم‌نظیری را ساخته که کمتر تماشاگری از تأثیر آن به دور خواهد بود.

ایران آنلاین /1- از کنار فیلم‌های حمید نعمت‌الله نمی‌توان براحتی عبور کرد. نمی‌شود ساده‌شان گرفت هرقدر هم که ساده باشند. هم سینما را بخوبی می‌شناسد و هم مخاطب و رگ خوابش را. همیشه توجهی ویژه به جزئیات دارد و از همان ابتدای شکل‌گیری قصه در ذهنش می‌داند که چه می‌خواهد. «رگ خواب» هم جدا از اینها نیست و هر چند فیلمنامه پیچیدگی‌های ساختاری «آرایش غلیظ» را ندارد اما کماکان همان نعمت‌الله همیشگی را می‌توانیم سراغ بگیریم. او در «رگ خواب» از یک عشق و زوال آن و همچنین فروپاشی یک زن می‌گوید. زنی که به‌تازگی از همسرش جدا شده و در هزارتوی جامعه‌ای بی‌ثبات، رنج نداشتن اعتماد به نفس همواره با اوست. اما این همه ماجرا نیست، او بتدریج از هویت زنانه‌اش هم در حال فاصله گرفتن است و مهیای پذیرفتن‌ نقش‌هایش در جامعه نیست. پدرش او را طرد کرده، مادری ندارد و تنها با یکی از دوستانش در ارتباط است. عشق تنها راهی است که به گمان او مسبب رهایی‌اش خواهد شد.
 نیمه اول فیلم روایت شکل‌گیری این عشق با همه فراز و فرودهایش است، عشقی شکننده که عاقبت آن در نیمه دوم روشن می‌شود. شخصیت مینا با بازی تحسین‌برانگیز لیلا حاتمی محور فیلم است و شخصیت‌پردازی درست و اشاره‌های زیادی که با جزئیات وجود دارد (مثل گربه، طوفانی که زندگی مینا را غبارآلود می‌کند یا حتی رستوران فست فودی که در آن کار می‌کند که همگی اشاراتی موجز برای نزدیک شدن به کاراکترها و جهان فیلم است) در خدمت معرفی کاراکترها هستند. «رگ خواب» داستان موقعیت‌های گوناگونی از بالا و پایین یک عشق است تا تماشاگر را با خود به دل آنها ببرد و میزان همذات‌پنداری، بویژه با مینا به اوج برسد. مشکل اما این است که روایت بخش اول و تولد عشق برای مینا و کامران کمی طولانی و خسته‌کننده شده است و این عشق کودکانه و زمینه و بستر شکل‌گیری آن به‌درستی به تصویر کشیده نمی‌شود. در نیمه دوم و با آغاز روند تباهی این عشق و شاید خود مینا، ریتم فیلم هم شتاب بیشتر و بهتری پیدا می‌کند؛روندی که در فیلمنامه برای تحول شخصیت‌های فیلم در نظر گرفته شده، کاملاً درست و باورپذیر است. تنهایی، بیکاری، نیاز به دوست داشته شدن و عشق، عاشق شدن، فروپاشی، ویرانی و تباهی و در نهایت هم تحول مینا به دقت طراحی شده‌اند و فیلم به همین دلیل بعد از پایان هم، همراه ماست. نیمه پایانی، زمان رازگشایی و افشاگری است. کامرانِ واقعی رونمایی می‌شود، مینا مثل آواره‌ها در خیابان به این سو و آن سو می‌رود، پدرش می‌میرد و … عاشقانه تلخ حمید نعمت‌الله تصویری نسبتاً کامل از زنی در آستانه ویرانی است که قربانی نگاه‌های سودجویانه عاطفی دیگران می‌شود. مختصات این عشق و سرنوشت تلخ آن با همه مختصاتش، پایان‌بندی بی‌نظیر فیلم با بازی فوق‌العاده لیلا حاتمی، به علاوه نگاه تیزبین و جزئی‌نگر فیلمساز و همچنین با همراهی نگاهی جامعه‌شناختی به مناسبات امروز جامعه، چنان به تصویر در‌آمده و موقعیت کم‌نظیری را ساخته که کمتر تماشاگری از تأثیر آن به دور خواهد بود.
 ۲- همه ماهیت «خفه‌گی» فریدون جیرانی را اگر صرفاً به فرم تقلیل دهیم، به نظرم باز هم کار او ارزشمند است. در شرایطی که بیشتر فیلمسازان سینمای ایران سراغ فیلم‌های کم‌خرج و آپارتمانی با مضمون‌های تکراری عشقی و مثلثی می‌روند، فیلم تازه جیرانی دست کم همانی است که با همه اشتباهاتی که دارد، می‌توان سینما نامیدش. فضاسازی، دکوپاژ و فیلمبرداری خوب و داستانی که البته قابل نقد است. «خفه‌گی» متأثر از سینمای اروپای شرقی است؛ نوع فیلمبرداری، سیاه و سفید بودن، قاب‌بندی‌های پرکنتراست و حتی معماری لوکیشن‌ها هم همین را نشان می‌دهد. فیلم شاید در داستان غافلگیری خاصی برای مخاطب نداشته باشد، چرا که بیشتر هم و غم کارگردان فضاسازی است؛ آن‌چنان که گاهی عناصر دیگر را قربانی آن می‌کند، به‌عنوان مثال می‌توان به برق رفتن بیش از اندازه اشاره کرد، تا ظرفیت بصری فیلم و استفاده از سایه روشن بیشتر شود. غیر از این، لحن روایت هم با ثبات پیش نمی‌رود و کنش‌های برخی شخصیت‌ها مثل یکی از پرستاران با بازی الناز شاکردوست باورپذیر از کار درنیامده است. «خفه‌گی» در مجموع شکلی از سینما است که تاکنون در ایران تجربه نشده است و حتی اگر آزمون و خطا هم برای کارگردانش به شمار آید، اتفاق بدی نیست./روزنامه ایران
 

 

نظرات

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در سایت منتشر خواهد شد.

پیام های که حاوی تهمت یا افترا باشد در سایت منتشر نخواهد شد.

پیام های که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبز با خبر باشد منتشر نخواهد شد.